۱
اغلب آنچه را که اکتسابی باشد فضیلت میشماریم؛ اما زیبایی استثنا است. زیبایی فضیلتی فینفسه است – فارغ از دارنده، در واقع بهنمایشگذارنده، اش.
با این همه، امروزه زیبایی سراسر هم انتقالی نیست، بخش بزرگی از آن اکتسابی است (مد میتواند معیارهای ما برای زیبایی را دگرگون کند). از این فراتر، زیبایی والاترین شکل خودسازی هم هست، و باز هم فراتر، اگر (همسو با فوکو) اخلاق را «بخشیدن بعدی زیباییشناختی به وجود خود» بیانگاریم، زیبایی امری اخلاقی است: محکوم کردن زیبایی به نام اخلاق فقط بیفایده نیست، غیراخلاقی هم هست.
۲
فنا و بقا بازی زیبایی است. زیبایی کمال جاودانگی است، از مرگ میگریزد، اما همزمان از مرگ میگوید، زیرا هر تصویر زیبایی، هر تصویری از زیبایی، برای جاودانه شدن در کمال خود، به قابی نیاز دارد و مرگ است که این قاب را به آن تصویر میبخشد (رورتی). از سوی دیگر، مرگ آن چیزی نیست که ماهیت زیبایی را مشخص کند. زیبایی در تصادفی بیماهیت میزید و بیماهیتی در مرگ خود جاودان میشود: حقیقت «و» زیبایی هرگز نسبتی بر پایهی «واقعیت» ندارند: حقیقت زیبایی همیشه، همهاش، ظاهر است – و این رازی است که مانکنها میدانند.
۳
زیبایی بازی بیرحمانهای است، و فریبندگی برگ برنده، راهبردی برای برنده شدن، در این بازی: بازی زیبایی یکسر نزد زنان است، و بازی والایی یکسر نزد مردان (بودریار). وانگهی، «زیبایی» اغلب آنچنان زنانه است که گویی مردان تنها برای برتریجویی بر آن است که آرمان «والایی» را خلق کردهاند. (طنز نیچه؟ اخلاق بردگان؟) بازی خیر و شر: هنر در والایی است، در آفرینش، در خلق خیر؛ اما زیبایی هم هنری است، همزاد شر: هنر شر (بودلر).
۴
زیبایی چیزی سبک و سطحی است، که تاثیر سنگین و عمیقی دارد: «زیبایی یا تکاندهنده است یا اصلا” وجود ندارد» (برتون). برخلاف خوشگلی و خوشآبورنگی، زیبایی نه تعریفی دارد نه توصیفی، تنها ترکیبی منحصر به فرد برای شخص من است – «زیبای سوررئالیستی» هم یکچنین ترکیب نامنتظری بود: «زیبا میتواند از تصادف چتری با چرخ خیاطی بر روی میز تشریح پدید آید!» (لوترئامون) و این دقیقا” یعنی، «بکوش تا زیبایی در نگاه تو باشد نه در آنچه مینگری!» – حکم والاییجوی ژید را اینگونه میشود زیباییشناسانه کرد.
زیبایی کشف ماهیتی از پیش موجود نیست، خلق جلوهیی جادویی است، پیشامدی خودآفرین، بیدار کردن بتها؛ خلق زیبایی از خواب خیزاندن خفتهها است – «زیبای خفته»، من میگویم که برخیز!








